Zekat ve Sadaka: Ramazan'da Paylaşmak
Zekat, İslam'ın beş şartından biridir ve belirli bir zenginliğe sahip Müslümanların mallarının bir kısmını ihtiyaç sahiplerine vermesidir. Ramazan ayı, zekat ve sadaka vermek için en faziletli zamandır.
Zekatın Tanımı ve Hükmü
Zekat, Arapça'da "temizlik, artma, bereket" anlamlarına gelir. Dini terim olarak, belirli şartları taşıyan Müslümanların mallarının kırkta birini (%2,5) ihtiyaç sahiplerine vermesidir. Zekat, İslam'ın beş şartından biri olup farzdır.
وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَارْكَعُوا مَعَ الرَّاكِعِينَ
“Namazı kılın, zekatı verin ve rükû edenlerle birlikte rükû edin.”
— Bakara Suresi, 2:43Zekat Kimlere Farzdır?
Zekat vermek için şu şartlar aranır:
- Müslüman olmak
- Akıl sahibi ve buluğ çağına erişmiş olmak
- Nisap miktarı mala sahip olmak (borçlar düşüldükten sonra)
- Malın üzerinden bir yıl (havelân-ı havl) geçmiş olması
- Temel ihtiyaçlardan fazla mal sahibi olmak
Nisap Miktarı
Nisap miktarı, zekatın farz olması için sahip olunması gereken asgari zenginliktir. Altında nisap: 80,18 gram altın; gümüşte nisap: 561,2 gram gümüştür. Günümüzde genellikle altın nisabı esas alınır.
Zekat Kimlere Verilir?
إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَاءِ وَالْمَسَاكِينِ وَالْعَامِلِينَ عَلَيْهَا وَالْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ وَفِي الرِّقَابِ وَالْغَارِمِينَ وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ وَابْنِ السَّبِيلِ
“Sadakalar (zekatlar) Allah'tan bir farz olarak yalnızca fakirlere, miskinlere, zekat toplayan memurlara, kalpleri İslam'a ısındırılacaklara, kölelere, borçlulara, Allah yolundakilere ve yolda kalmışlara aittir.”
— Tevbe Suresi, 9:60Kur'an'da belirtilen 8 zekat hak sahibi:
- Fakirler: Temel ihtiyaçlarını karşılayamayacak kadar yoksul olanlar
- Miskinler: Fakirlerden daha zor durumda olanlar
- Zekat memurları: Zekat toplama ve dağıtma işiyle görevlendirilenler
- Müellefe-i kulûb: Kalpleri İslam'a ısındırılmak istenenler
- Köleler: Kölelikten kurtulmak isteyenler (günümüzde geçerliliği yok)
- Borçlular: Borcunu ödeyemeyecek durumda olanlar
- Allah yolundakiler: İlim öğrenenler, Allah yolunda çalışanlar
- Yolda kalmışlar: Memleketinden uzakta parasız kalanlar
Fitre (Sadaka-i Fıtır)
Fitre, Ramazan ayının sonunda bayram namazından önce verilmesi gereken sadakadır. Temel ihtiyaçları dışında nisap miktarı mala sahip olan her Müslümana vaciptir.
“Rasûlullah (s.a.v.) fitreyi, oruçlunun boş ve çirkin sözlerden arınması ve fakirlerin doyurulması için farz kıldı.”
— Ebû Dâvûd, Zekat, 18; İbn Mâce, Zekat, 21
Fitre, bayram namazından önce verilmelidir. Bayram namazından sonra verilen fitre, sadaka hükmünde olur ve fitre olarak sayılmaz. Ramazan'ın başından itibaren de verilebilir.
Ramazan'da Sadakanın Fazileti
“İnsanların en cömerdi Rasûlullah (s.a.v.) idi. En cömert olduğu zaman da Ramazan'da Cebrail (a.s.) ile buluştuğu zamandı.”
— Buhârî, Bed'ü'l-Vahy, 5; Müslim, Fedâil, 50
Ramazan ayında yapılan ibadetlerin ve hayırların sevabı diğer aylara göre kat kat fazladır. Bu nedenle zekat ve sadakanın Ramazan'da verilmesi teşvik edilir. Ancak zekatın Ramazan'da verilmesi zorunlu değildir; yılın herhangi bir zamanında verilebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Zekat ne kadar verilir?
Zekat, nisap miktarını aşan toplam varlığın %2,5'idir (kırkta biri). Örneğin temel ihtiyaçlar ve borçlar düşüldükten sonra 100.000 TL varlığınız varsa 2.500 TL zekat vermeniz gerekir.
Fitre ne kadar 2026?
Fitre miktarı Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından her yıl belirlenir. Bir kişinin günlük yiyeceği karşılığı olan fitre bedeli 2026 yılı için Diyanet tarafından açıklanacaktır.
Zekat kimlere verilmez?
Anne, baba, dede, nine, çocuklar ve torunlara zekat verilmez. Eşlere verilmez. Zenginlere ve gayrimüslimlere verilmez. Hz. Peygamber'in soyundan gelenlere (seyyid/şerif) de zekat verilmeyeceği görüşü vardır.
Zekat borcu olan kişi ölürse ne olur?
Zekat borcu olan kişinin mirasından önce zekat borcu ödenir. Varis olarak yakınları bu borcu ödemelidir. Zekat, Allah hakkı olduğundan düşmez.
Ayrıca Okuyun
Ramazan Nedir?
Ramazan, Hicri takvimin dokuzuncu ayıdır ve İslam'ın en kutsal aylarından biridir. Kur'an-ı Kerim'in indirilmeye başlandığı bu mübarek ayda oruç tutmak, İslam'ın beş şartından birini oluşturur. 2026 yılında Ramazan 19 Şubat'ta başlayıp 19 Mart'ta sona erecek olup 29 gün sürecektir.
Devamını Oku →Oruç Muafiyeti
İslam dini, oruç ibadetinde insanlara kolaylık tanımıştır. Belirli mazeretleri olan kişiler oruç tutmaktan muaf tutulmuş; geçici mazeret sahiplerine kaza, kalıcı mazeret sahiplerine ise fidye ödemesi emredilmiştir.
Devamını Oku →Çocuklarda Oruç
Oruç, buluğ çağına erişmemiş çocuklara farz değildir. Ancak İslam geleneğinde çocukların küçük yaşlardan itibaren ibadete alıştırılması teşvik edilmiştir. Bu rehber, çocuklara orucu sevdirerek öğretmek isteyen aileler için hazırlanmıştır.
Devamını Oku →