Oruç Tutamayacak Olanlar ve Fidye
İslam dini, oruç ibadetinde insanlara kolaylık tanımıştır. Belirli mazeretleri olan kişiler oruç tutmaktan muaf tutulmuş; geçici mazeret sahiplerine kaza, kalıcı mazeret sahiplerine ise fidye ödemesi emredilmiştir.
فَمَن كَانَ مِنكُم مَّرِيضًا أَوْ عَلَىٰ سَفَرٍ فَعِدَّةٌ مِّنْ أَيَّامٍ أُخَرَ وَعَلَى الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ فِدْيَةٌ طَعَامُ مِسْكِينٍ
“Sizden kim hasta olur veya yolculukta bulunursa, tutamadığı günler sayısınca başka günlerde tutar. Oruç tutmaya güçleri yetmeyenlere bir yoksulu doyuracak kadar fidye gerekir.”
— Bakara Suresi, 2:184Geçici Mazeretler (Kaza Gerektirenler)
Aşağıdaki geçici mazeretlere sahip kişiler Ramazan'da oruç tutmayabilir. Ancak mazeretleri ortadan kalkınca tutamadıkları günlerin kazasını yapmaları gerekir.
- Hastalar: Oruç tutması hastalığını artıracak veya iyileşmesini geciktirecek olanlar
- Yolcular: Seferi mesafede (yaklaşık 90 km ve üzeri) yolculuk yapanlar
- Hamile kadınlar: Kendisi veya bebeği için risk oluşması durumunda
- Emziren kadınlar: Sütünün kesilmesi veya bebeğe zarar gelme ihtimali varsa
- Adet (hayız) veya lohusalık (nifas) halindeki kadınlar (oruç tutmaları haramdır)
- Savaşta olan askerler: Oruç tutması gücünü azaltacak olanlar
Adet gören veya lohusa olan kadınlar oruç tutamazlar. Bu günlerde tutulan oruç geçerli olmaz. Mazeretleri bitince tutamadıkları günleri kaza ederler.
Kalıcı Mazeretler (Fidye Gerektirenler)
Oruç tutamayacak kadar yaşlı veya kronik hastalar, iyileşme ihtimali bulunmayan kişiler her gün için bir fidye öder. Fidye, bir yoksulu bir gün doyuracak miktardır.
- İleri yaştaki düşkün kişiler (oruç tutma gücü kalmamış yaşlılar)
- Kronik ve tedavisi mümkün olmayan hastalar (diyabet, böbrek yetmezliği vb.)
- Sürekli ilaç kullanmak zorunda olanlar (gündüz ilaç alması zorunlu olanlar)
Fidye Miktarı
2026 yılı için bir günlük oruç fidyesi, bir fakiri sabah-akşam doyuracak kadar yemek veya bunun maddi karşılığıdır. Diyanet İşleri Başkanlığı her yıl fidye miktarını açıklar.
Fidye, her tutulamayan gün için bir yoksulun günlük yemeğini karşılayacak miktardır. Bu miktar toptan verilebileceği gibi her gün ayrı ayrı da ödenebilir. Fidye sadece oruç tutma gücü olmayanlara uygulanır; geçici mazereti olanlar fidye değil kaza orucu tutarlar.
Çocuklar ve Oruç
Buluğ çağına erişmemiş çocuklara oruç farz değildir. Ancak aileler, çocuklarını oruca alıştırmak için kısa süreli oruç deneyimleri (yarım gün gibi) yaptırabilir. Bu konuda zorlamadan kaçınmak ve çocuğun sağlığını gözetmek esastır.
“Kalem üç kişiden kaldırılmıştır: Uyanıncaya kadar uyuyandan, buluğa erinceye kadar çocuktan ve aklı başına gelinceye kadar akıl hastasından.”
— Ebû Dâvûd, Hudûd, 17; Tirmizî, Hudûd, 1
Sıkça Sorulan Sorular
Hamile kadınlar oruç tutmak zorunda mı?
Hayır. Hamile kadınlar kendileri veya bebekleri için risk oluşması durumunda oruç tutmayabilir. Doktor tavsiyesi alınmalıdır. Tutamadığı günleri daha sonra kaza eder.
Şeker hastası oruç tutabilir mi?
Doktorun uygun görmesi halinde bazı şeker hastaları oruç tutabilir. Ancak insülin kullanması gereken veya kan şekeri dengesizliği olan hastalar doktor onayı olmadan oruç tutmamalıdır.
Oruç fidyesi ne kadar?
Oruç fidyesi, her tutulamayan gün için bir fakiri doyuracak kadar yemek veya bunun maddi karşılığıdır. Diyanet İşleri Başkanlığı her yıl güncel miktarı açıklar.
Yolculukta oruç tutulur mu?
Yaklaşık 90 km ve üzerindeki yolculuklarda oruç tutmamak için ruhsat vardır. Ancak zorluk çekmeyecek olan yolcunun oruç tutması daha faziletlidir. Tutmayan kişi sonra kazasını yapar.
Ayrıca Okuyun
Orucu Bozan Durumlar
Oruç, imsak vaktinden iftar vaktine kadar yeme, içme ve cinsel ilişkiden uzak durmaktır. Orucu bozan durumlar, kaza gerektiren ve hem kaza hem kefaret gerektiren olmak üzere iki kategoride incelenir.
Devamını Oku →Zekat ve Sadaka
Zekat, İslam'ın beş şartından biridir ve belirli bir zenginliğe sahip Müslümanların mallarının bir kısmını ihtiyaç sahiplerine vermesidir. Ramazan ayı, zekat ve sadaka vermek için en faziletli zamandır.
Devamını Oku →Oruç ve Sağlık
İslam dini, sağlığa zarar verecek durumda oruç tutmayı kesinlikle emretmez. Kur'an-ı Kerim açıkça hasta ve yolcuya ruhsat tanımıştır. Bu rehber, kronik hastalıkları olan kişiler, hamile ve emziren kadınlar ile ilaç kullananlar için Diyanet görüşleri ve tıbbi bilgiler ışığında hazırlanmıştır.
Devamını Oku →